Skip to content

Note: Education in the Constitution of Nepal

Note

नेपालको संविधान, २०७२ ले शिक्षालाई मौलिक हक, राज्यको नीति र तीन तहको अधिकारसूचीमा समेटेको छ।

  • धारा ३१: आधारभूत शिक्षामा पहुँच; आधारभूत तहसम्म अनिवार्य र निःशुल्क, माध्यमिक तहसम्म निःशुल्क शिक्षा।
  • धारा ३१ ले अपाङ्गता भएका र आर्थिक रूपले विपन्नलाई कानुनबमोजिम निःशुल्क उच्च शिक्षा, दृष्टिविहीनलाई ब्रेल र बहिरालाई साङ्केतिक भाषामा शिक्षाको हक दिएको छ।
  • धारा ३१(५): प्रत्येक नेपाली समुदायलाई मातृभाषामा शिक्षा पाउने र विद्यालय खोल्ने हक।
  • धारा ३९: बालबालिकाको हक, जसमा शिक्षा पनि पर्छ; धारा ५१ मा शिक्षासम्बन्धी राज्यका नीति।
  • अनुसूची ८ मा आधारभूत र माध्यमिक शिक्षा स्थानीय तहको अधिकार; अनुसूची ९ मा शिक्षा साझा अधिकार।

उदाहरण: कुनै सामुदायिक विद्यालयले कक्षा ९ मा भर्ना शुल्क माग्यो भने यो धारा ३१ को माध्यमिकसम्म निःशुल्क शिक्षाको हकविपरीत हुन्छ।

अभ्यास प्रश्न: संविधानमा उल्लिखित शिक्षासम्बन्धी हकको कार्यान्वयनमा देखिएका चुनौती लेख्नुहोस्।