Official Syllabus: Secondary Level Health Education (Paper 2)
Syllabusमाध्यमिक तह, तृतीय श्रेणी, स्वस्थ्य शिक्षा विषयको पाठयक्रम २०७९
शिक्षक सेवा आयोगद्वारा प्रकाशित आधिकारिक पाठ्यक्रम। मूल PDF: health%20and%20education%20cirruculum%202079%20TSC_ftpjrw3.pdf · सूची: tsc.gov.np/category/79
विषय: स्वास्थ्य शिक्षा · पूर्णाङ्क: १०० · समय: ३ घण्टा · खण्ड क (१–५) शिक्षण विधिसम्बन्धी, खण्ड ख (६–१०) सैद्धान्तिक; माध्यम नेपाली वा अङ्ग्रेजी वा दुवै; स्वीकृत २०७९/०९/२०, सोही मितिदेखि लागु।
- स्वास्थ्य शिक्षा शिक्षण
- स्वास्थ्य शिक्षा: अवधारणा, महत्त्व र आवश्यकता
- स्वास्थ्य शिक्षाका सिद्धान्त र आधारहरू
- विद्यालय शिक्षामा स्वास्थ्य शिक्षाको स्थिति
- माध्यमिक तहको स्वास्थ्य र शारीरिक शिक्षाको पाठ्यक्रम तथा पाठ्यपुस्तकको पुनरावलोकन र विश्लेषण
- स्वास्थ्य शिक्षामा शिक्षण विधिहरू: शिक्षककेन्द्रित, विद्यार्थीकेन्द्रित, प्रविधिकेन्द्रित
- स्वास्थ्य शिक्षामा मूल्याङ्कन
- विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रम
- विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रमको परिचय, ऐतिहासिक विकासक्रम र महत्त्व
- विद्यालय स्वास्थ्य कार्यक्रमका आधुनिक उपागमहरू
- स्वास्थ्य प्रवर्धनात्मक विद्यालय (Health Promoting School): सिद्धान्त र तत्त्वहरू
- विद्यालय नर्स कार्यक्रमको परिचय र महत्त्व
- दिवा खाजा कार्यक्रमको परिचय र महत्त्व
- नेपालमा विद्यालय स्वास्थ्यसम्बन्धी नीति तथा कार्यक्रमहरू
- सुरक्षा तथा प्राथमिक उपचार
- सुरक्षा शिक्षाको अवधारणा र महत्त्व
- घर, सडक, विद्यालय र खेलस्थलमा सुरक्षा
- प्राथमिक उपचारको परिचय र प्राथमिक उपचारकका गुणहरू
- विभिन्न दुर्घटनाहरू (बेहोस हुनु, मर्किनु, काट्नु तथा रगत बग्नु, हाड भाँचिनु, पानीमा डुब्नु, सर्पले डस्नु, हिउँले खानु, लू लाग्नु) को प्राथमिक उपचारसम्बन्धी शिक्षण
- प्राथमिक उपचार बाकस, ब्यान्डेज, कामो र स्ट्रेचरको निर्माण र प्रयोग
- स्वस्थ जीवनशैली, खेल र योग
- स्वस्थ जीवनशैलीको अवधारणा, महत्त्व र मूल्याङ्कन
- स्वस्थकर जीवनशैली अपनाउन बाधक तत्त्वहरू
- शारीरिक क्रियाकलाप, शारीरिक निष्क्रियता र स्वास्थ्य
- शारीरिक तन्दुरुस्ती: परिचय, प्रकार र अभ्यास
- स्वास्थ्य प्रवर्धनका लागि खेलकुद र योग
- स्वस्थ जीवनशैली, खेल र योग शिक्षण गर्ने आधारभूत तरिकाहरू (प्रदर्शन, अभ्यास, परियोजना कार्य)
- रोग
- स्वास्थ्य तथा रोग निर्धारक तत्त्व
- सरुवा रोग चक्र
- सरुवा रोगहरू: परिचय, कारण, लक्षण र रोकथामका उपायहरू (पानीबाट, किराबाट, हावाबाट, यौन सम्पर्कबाट, सुई, रगत र अङ्ग प्रत्यारोपणबाट, जनावरको टोकाइबाट सर्ने र अन्य सरुवा रोगहरू)
- नसर्ने रोगहरू: परिचय, कारण, लक्षण र रोकथामका उपायहरू (मुटु रोगहरू, क्यान्सर, मधुमेह, दम, पत्थरी, थाइराइडसम्बन्धी रोगहरू)
- रोग शिक्षण गर्दा प्रयोग हुने प्रमुख विधिहरू: अनुभव सुनाउने, भूमिका प्रदर्शन, समूह छलफल, बौद्धिक विमर्श, समस्या समाधान, स्थलगत अध्ययन, आगमन, निगमन
- मानव शरीर विज्ञान
- प्राणीकोषको संरचना, विभाजन तथा कार्यहरू
- तन्तुको बनावट र कार्यहरू
- ज्ञानेन्द्रियलगायत अन्य प्रमुख अङ्गहरूका संरचना, कार्य र हेरचाह
- मानव शरीरका प्रणालीहरू: संरचना र कार्य (अस्थिपञ्जर, मांसपेशी, पाचन, रक्तसञ्चार, श्वासप्रश्वास, लसिका, उत्सर्जन, स्नायु, अन्तःस्राव र प्रजनन प्रणाली)
- पोषण
- पोषण र पोषक तत्त्वको अवधारणा
- नेपालमा पोषणको अवस्था र खाद्य सुरक्षाको स्थिति
- स्वास्थ्य र पोषणबिचको अन्तरसम्बन्ध
- पोषक तत्त्वको प्रकार, स्रोत र कार्य
- सन्तुलित भोजनको परिचय र छनोट
- पोषक तत्त्वको कमीले लाग्ने रोगहरू: लक्षण र रोकथामका उपायहरू
- जङ्कफुड: परिचय, बढ्दो प्रयोग, स्वास्थ्यलाई हानि र सुरक्षा
- खाद्य मिसावट र कमसल खाद्य पदार्थको सेवनबाट सुरक्षा
- व्यक्तिगत तथा वातावरणीय सरसफाइ
- व्यक्तिगत, पारिवारिक तथा सामुदायिक सरसफाइको अवधारणा
- वातावरणीय स्वास्थ्य तथा सरसफाइको अर्थ र क्षेत्र
- वातावरणीय सरसफाइका अवरोधक र व्यवस्थापन (ठोस फोहोरमैला: जैविक र अजैविक, मानव मलमूत्र, रासायनिक फोहोर व्यवस्थापन)
- सरसफाइमा व्यक्तिगत, घरेलु र सामूहिक जिम्मेवारी
- वातावरणीय सरसफाइ गुरुयोजना (२०६८)
- नेपालमा सरसफाइसम्बन्धी रणनीति र कार्यक्रम
- वातावरणीय स्वास्थ्य र सरसफाइसम्बन्धी अन्तर्राष्ट्रिय प्रयास
- वातावरणीय स्वास्थ्य र सरसफाइका लागि व्यक्तिगत तथा सामुदायिक शिक्षाको आवश्यकता
- मानसिक स्वास्थ्य
- मानसिक स्वास्थ्यको अवधारणा
- मानसिक स्वास्थ्यको महत्त्व
- मानसिक स्वस्थ व्यक्तिका विशेषताहरू
- मानसिक अस्वस्थताका कारणहरू
- मानसिक रोग र यसका प्रकारहरू
- मानसिक रोग रोकथाम तथा मानसिक रोगीको व्यवस्थापन
- मनोविकृत व्यक्तित्व
- बौद्धिक अपाङ्गता र पुनर्स्थापना
- यौनिक तथा प्रजनन स्वास्थ्य
- किशोरावस्था: परिचय, परिवर्तन र आवश्यकताहरू
- यौनिक तथा प्रजनन स्वास्थ्यको परिचय र महत्त्व
- बृहत् यौनिकता शिक्षा (Comprehensive Sexuality Education): परिचय र महत्त्व
- बृहत् यौनिकता शिक्षाका प्रमुख अवधारणाहरू: सम्बन्ध; मूल्य, अधिकार, संस्कृति र यौनिकता; लैङ्गिकताको बुझाइ; हिंसा र सुरक्षित रहनु; स्वास्थ्य र निरोगिताका लागि सीपहरू; मानव शरीर र विकास; यौनिकता र यौनिक व्यवहार; यौनिक तथा प्रजनन स्वास्थ्य