Study Note: Diseases, Immunisation and Safety
Noteरोग, खोप र सुरक्षा
सरुवा रोग का कारक: ब्याक्टेरिया (क्षयरोग, टाइफाइड, हैजा), भाइरस (दादुरा, हेपाटाइटिस, HIV, कोभिड-१९), परजीवी (औलो, जुका)। सर्ने माध्यम: हावा, पानी र खाना, सम्पर्क, कीरा (लामखुट्टे: औलो, डेङ्गु)। रोकथाम: खोप, सरसफाइ, शुद्ध पानी, लामखुट्टेबाट बचाउ। राष्ट्रिय खोप कार्यक्रमअन्तर्गत बच्चालाई जन्मनेबित्तिकै BCG र तोकिएको तालिकाअनुसार अन्य खोप दिइन्छ।
नसर्ने रोग: मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुरोग, क्यान्सर, दीर्घ श्वासप्रश्वास रोग; जोखिम: धूमपान, मदिरा, अस्वस्थ खाना, निष्क्रियता, तनाव।
प्राथमिक उपचार र सुरक्षा: मुटु र श्वास रोकिएमा CPR; रगत बग्दा थिच्ने; हड्डी भाँचिएमा अड्याउने (splint); पोलेमा चिसो सफा पानी; सडक, खेल र विद्यालय सुरक्षा।