Study Note: Descriptive Statistics
Noteवर्णनात्मक तथ्याङ्कशास्त्र
केन्द्रीय प्रवृत्ति
- समान्तर मध्यक $\bar{x} = \frac{\sum x}{n}$; भारित मध्यक $\bar{x}_w = \frac{\sum wx}{\sum w}$; संयुक्त मध्यक $\bar{x}_{12} = \frac{n_1\bar{x}_1 + n_2\bar{x}_2}{n_1+n_2}$
- मध्यिका: क्रमबद्ध तथ्याङ्कको बिचको मान; रीत: सबैभन्दा बढी दोहोरिने मान
- गुणोत्तर मध्यक $GM = \sqrt[n]{x_1x_2\cdots x_n}$; हरात्मक मध्यक $HM = \frac{n}{\sum 1/x}$
- धनात्मक मानका लागि $AM \ge GM \ge HM$; दुई सङ्ख्याका लागि $GM^2 = AM \times HM$
- मध्यम असममित वितरणमा अनुभवजन्य सम्बन्ध: रीत $= 3\,$मध्यिका $- 2\,$मध्यक
उदाहरण: ४ र ९ का लागि $AM = 6.5$, $GM = 6$, $HM = \frac{2\cdot4\cdot9}{13} \approx 5.54$; $6^2 = 36 = 6.5 \times 5.54$ (करिब)।
विचलन
विस्तार $=$ अधिकतम $-$ न्यूनतम; अन्तरचतुर्थक विस्तार $= Q_3 - Q_1$; मानक विचलन $\sigma = \sqrt{\frac{\sum (x-\bar{x})^2}{n}}$; विचलनाङ्क $CV = \frac{\sigma}{\bar{x}} \times 100\%$ (दुई समूहको स्थिरता तुलना गर्न; कम CV भएको समूह बढी स्थिर); $z = \frac{x - \mu}{\sigma}$। मानक विचलन उद्गम परिवर्तन (सबैमा एउटै सङ्ख्या जोड्दा) ले बदलिँदैन, तर मापक परिवर्तन (गुणन) ले बदलिन्छ।
उदाहरण: २, ४, ४, ४, ५, ५, ७, ९: मध्यक ५, विचलनका वर्गको योग ३२, $\sigma = \sqrt{32/8} = 2$, $CV = 40\%$।