Skip to content

Study Note: Non-Euclidean Geometry

Note

गैरयुक्लिडियन ज्यामिति

युक्लिडको पाँचौँ स्वयंसिद्धको सरल रूप प्लेफेयरको स्वयंसिद्ध हो: रेखाबाहिरको कुनै बिन्दुबाट त्यस रेखासँग समानान्तर ठिक एउटा रेखा खिच्न सकिन्छ। सयौँ वर्षसम्म गणितज्ञहरूले (साकेरी, ल्याम्बर्ट, लेजान्ड्र) यसलाई अरू चार स्वयंसिद्धबाट प्रमाणित गर्न खोजे र असफल भए। त्यसपछि यसलाई बदलेर नयाँ ज्यामिति बने।

आधारयुक्लिडियनहाइपरबोलिकइलिप्टिक
विकासकर्तायुक्लिडलोबाचेभ्स्की, बोल्याई, गाउसरिमान
बाहिरी बिन्दुबाट समानान्तर रेखाठिक एकअनन्तकुनै पनि छैन
त्रिभुजका कोणको योग$= 180^\circ$$< 180^\circ$$> 180^\circ$
वक्रताशून्यऋणात्मकधनात्मक
मोडेलसमतलपोइनकारे डिस्क, स्याडल सतहगोलाको सतह

उदाहरण: पृथ्वीको सतहमा भूमध्यरेखाका दुई बिन्दु र उत्तरी ध्रुवबाट बनेको त्रिभुजमा भूमध्यरेखामा दुवै कोण $90^\circ$ हुन्छन्, त्यसैले योग $180^\circ$ भन्दा बढी हुन्छ। हाइपरबोलिक ज्यामितिमा समानान्तरताको कोण रेखाबाट बिन्दुको दूरीमा निर्भर हुन्छ। साकेरी चतुर्भुज: आधारमा दुई समकोण र बराबर पार्श्व भुजा; यसका माथिल्ला कोण युक्लिडियनमा समकोण, हाइपरबोलिकमा न्यूनकोण र इलिप्टिकमा अधिककोण हुन्छन्।