Study Note: History of Nepali Literature
Noteनेपाली साहित्यको इतिहास
प्राथमिक काल (वि.सं. १९४० सम्म)
वीरधारा, भक्तिधारा र शृङ्गारधाराको काल। भानुभक्त आचार्य (जन्म वि.सं. १८७१, तनहुँ, चुँदी रम्घा) लाई आदिकवि भनिन्छ। उनको रामायण ले नेपाली भाषालाई जनस्तरसम्म पुर्यायो। अन्य: सुवानन्द दास (पृथ्वीनारायण शाहको प्रशस्ति), वसन्त शर्मा, यदुनाथ पोखरेल।
माध्यमिक काल (१९४०–१९७५ आसपास)
मोतीराम भट्ट यस कालका प्रमुख हस्ती हुन्: भानुभक्तको जीवनी लेखी उनलाई चिनाए, गजल र शृङ्गारी कविता विकास गरे, गोरखा भारत जीवन पत्रिका चलाए।
आधुनिक काल
- लेखनाथ पौड्याल: कविशिरोमणि; तरुण तपसी, ऋतुविचार।
- लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा: महाकवि; मुनामदन, शाकुन्तल (नेपालीको पहिलो महाकाव्य मानिन्छ), सुलोचना।
- बालकृष्ण सम: नाटक सम्राट; मुकुन्द इन्दिरा, प्रह्लाद।
- गुरुप्रसाद मैनाली: आधुनिक कथाका अग्रज; नासो सङ्ग्रह।
- रुद्रराज पाण्डे: रूपमती (सामाजिक उपन्यास)।
- लीलबहादुर क्षत्री: बसाइँ (आञ्चलिक उपन्यास)। पारिजात: शिरीषको फूल।
- भूपी शेरचन, मोहन कोइराला, शङ्कर लामिछाने आदिले आधुनिक कविता र निबन्धलाई नयाँ दिशा दिए।
साहित्यिक पुरस्कार: मदन पुरस्कार (वर्षको उत्कृष्ट नेपाली कृति), जगदम्बाश्री पुरस्कार।