Skip to content

Study Note: Population Concepts and Measures

Note

जनसङ्ख्याका अवधारणा र मापन

जनसाङ्ख्यिकी जनसङ्ख्याको आकार, संरचना, वितरण र परिवर्तनको अध्ययन हो। जनसङ्ख्या परिवर्तनका तीन तत्त्व: जन्म, मृत्यु र बसाइँसराइ। सन्तुलन समीकरण: $P_2 = P_1 + B - D + I - E$।

  • कोरा जन्मदर (CBR) = वर्षभरिका जीवित जन्म ÷ मध्यवर्षको जनसङ्ख्या × १,०००।
  • कोरा मृत्युदर (CDR) = वर्षभरिका मृत्यु ÷ मध्यवर्षको जनसङ्ख्या × १,०००।
  • शिशु मृत्युदर (IMR) = एक वर्षमुनिका शिशुको मृत्यु ÷ जीवित जन्म × १,०००।
  • कुल प्रजनन दर (TFR): एक महिलाले प्रजनन उमेरभरि जन्माउने औसत सन्तान सङ्ख्या; करिब २.१ लाई प्रतिस्थापन स्तर मानिन्छ।
  • लैङ्गिक अनुपात = प्रति १०० महिलामा पुरुष सङ्ख्या।

उदाहरण: ५०,००० जनसङ्ख्या भएको गाउँमा वर्षभरि १,००० जन्म: CBR = २०।