Skip to content

Study Note: We and Our Society

Note

हामी र हाम्रो समाज

समाज साझा संस्कृति, मूल्यमान्यता र सम्बन्धले बाँधिएका मानिसहरूको सङ्गठित समूह हो। म्याकाइभरका अनुसार "समाज सामाजिक सम्बन्धको जालो हो।" तत्त्व: जनसङ्ख्या, निश्चित भूभाग, संस्कृति, सामाजिक सम्बन्ध, सामाजिक संस्था र सङ्गठन।

समाजका प्रकार: विकासक्रमका आधारमा शिकारी-सङ्कलक, पशुपालक, कृषि, औद्योगिक र सूचना समाज; बसोबासका आधारमा ग्रामीण र सहरी समाज।

सामाजीकरण भनेको व्यक्तिले समाजका मूल्य, मान्यता, भाषा र व्यवहार सिकेर सामाजिक प्राणी बन्ने प्रक्रिया हो। साधन: परिवार (प्राथमिक र सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण), साथीसमूह, विद्यालय, धार्मिक संस्था, सञ्चारमाध्यम र राज्य।

सामाजिक संस्था: परिवार, विवाह, धर्म, शिक्षा, अर्थ र राज्य। नेपालका परम्परागत सामाजिक संस्था: गुठी (नेवार), भेजा (मगर), रोधी (गुरुङ), बडघर (थारू), पर्मा (सामूहिक श्रम विनिमय), धिकुर (थकाली बचत समूह)।

विविधता: राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार नेपालमा १४२ जातजाति र १२४ भाषा अभिलेख भएका छन्। "विविधतामा एकता" नेपाली समाजको विशेषता हो।