Study Note: Civic Awareness and the Constitution
Noteनागरिक चेतना र संविधान
नेपालको संविधान संविधानसभाबाट निर्माण भई वि.सं. २०७२ असोज ३ गते जारी भयो। यसमा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची छन्। धारा १६ देखि ४६ सम्म ३१ वटा मौलिक हक छन् र धारा ४८ मा नागरिकका कर्तव्य छन्।
सङ्घीय संरचना
- तीन तह: सङ्घ, ७ प्रदेश र ७५३ स्थानीय तह (६ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका, ४६० गाउँपालिका)।
- सङ्घीय संसद्: प्रतिनिधिसभा २७५ सदस्य (१६५ प्रत्यक्ष र ११० समानुपातिक) र राष्ट्रिय सभा ५९ सदस्य (५६ निर्वाचित र ३ मनोनीत)।
- राष्ट्रपति राष्ट्राध्यक्ष र प्रधानमन्त्री कार्यकारी प्रमुख हुन्। न्यायपालिकामा सर्वोच्च अदालत, उच्च अदालत र जिल्ला अदालत छन्।
मानव अधिकार
मानिस भएकै कारण प्राप्त हुने जन्मसिद्ध, अविभाज्य र विश्वव्यापी अधिकार। संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् १९४८ डिसेम्बर १० मा मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र जारी गर्यो; त्यसैले डिसेम्बर १० मानव अधिकार दिवस हो। नेपालमा राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग संवैधानिक निकाय हो।