Skip to content
Teacher Open Competition - Primary Level › General Paper (Basic Level, Paper 1)
खण्ड ङ
Chapter overview
खण्ड ङ

खण्ड ङ: सामान्य बौद्धिक परीक्षण (General Mental Ability Test) (१० अङ्क)

Study Note: General Mental Ability

Note

सामान्य बौद्धिक परीक्षण

यस खण्डले तार्किक सोच, शब्दज्ञान र सामान्य गणितीय क्षमता परीक्षण गर्छ। हरेक प्रश्नमा पहिले नियम (pattern) पत्ता लगाउनु र विकल्पबाट मिलाएर जाँच्नु नै सफलताको सूत्र हो।

१. शाब्दिक तर्क र शब्दभण्डार

  • पर्यायवाची: उस्तै अर्थ (सूर्य = रवि, दिनकर; Big = Large)।
  • विपरीतार्थी: उल्टो अर्थ (आस्तिक ↔ नास्तिक; Ancient ↔ Modern)।
  • दिशा परीक्षण: उत्तरतर्फ फर्केर दायाँ घुम्दा पूर्व, फेरि दायाँ घुम्दा दक्षिण। चित्र कोरेर हल गर्नुहोस्।
  • नाता सम्बन्ध: "मेरो बुबाको एक्लो छोरा" = म आफैँ। परिवार वृक्ष कोरेर हल गर्नुहोस्।
  • कोडिङ-डिकोडिङ: यदि CAT लाई DBU लेखिन्छ भने प्रत्येक अक्षर एक स्थान अगाडि सरेको छ; त्यसैले DOG = EPH।

२. समानता (Analogy) र वर्गीकरण

समानता: पहिलो जोडीको सम्बन्ध पत्ता लगाएर दोस्रोमा लागु गर्ने। डाक्टर : अस्पताल :: शिक्षक : ? → विद्यालय (काम गर्ने ठाउँ)। ३ : ९ :: ५ : ? → २५ (वर्ग)।

वर्गीकरण (बेमेल पहिचान): समूहमा नमिल्ने एउटा छान्ने। आँप, स्याउ, आलु, केरा → आलु (तरकारी)। २, ३, ५, ९, ११ → ९ (रूढ सङ्ख्या होइन)।

३. सङ्ख्या श्रेणी र छुटेको सङ्ख्या

श्रेणीनियमअर्को पद
३, ७, ११, १५, ?+४ (समान्तर)१९
२, ६, १८, ५४, ?×३ (गुणोत्तर)१६२
१, ४, ९, १६, ?वर्ग सङ्ख्या२५
२, ५, १०, १७, ?n² + १ (फरक ३, ५, ७, ९)२६
१, १, २, ३, ५, ?अघिल्ला दुईको जोड (फिबोनाची)८
A, C, F, J, ?फरक +२, +३, +४, +५O

अक्षर श्रेणीका लागि अङ्ग्रेजी वर्णमालाको स्थान याद गर्नुहोस्: A=1, E=5, J=10, O=15, T=20, Y=25।

४. भिन्न, दशमलव, प्रतिशत र अनुपात

  • भिन्नलाई प्रतिशतमा: $\frac{3}{4} = \frac{3}{4} \times 100\% = 75\%$
  • दशमलवलाई प्रतिशतमा: $0.35 = 35\%$
  • कुनै सङ्ख्याको प्रतिशत: ४५० को २०% = ४५० × २० ÷ १०० = ९०
  • प्रतिशत परिवर्तन = (परिवर्तन ÷ सुरुको मान) × १००। जस्तै: ८० बाट १०० हुँदा २०/८० × १०० = २५% वृद्धि।
  • अनुपात विभाजन: ६०० लाई २ : ३ मा बाँड्दा पहिलो भाग = ६०० × २/५ = २४०, दोस्रो = ३६०।
  • समानुपात: a : b = c : d भए a × d = b × c।

५. नाफा र नोक्सान

क्रयमूल्य (CP), विक्रयमूल्य (SP)।

  • नाफा = SP − CP; नोक्सान = CP − SP
  • नाफा प्रतिशत = (नाफा ÷ CP) × १००; नोक्सान प्रतिशत = (नोक्सान ÷ CP) × १००
  • SP = CP × (१०० + नाफा%) ÷ १००
  • छुट = अङ्कित मूल्य − विक्रयमूल्य; छुट प्रतिशत अङ्कित मूल्यमा निकालिन्छ।
उदाहरण १: रु. ८०० मा किनेको झोला रु. ९२० मा बेच्दा नाफा = १२०; नाफा % = १२० ÷ ८०० × १०० = १५%।
उदाहरण २: अङ्कित मूल्य रु. १,५०० भएको घडीमा १०% छुट दिँदा विक्रयमूल्य = १,५०० − १५० = रु. १,३५०।
उदाहरण ३: कुनै वस्तु २०% नाफामा रु. ६०० मा बेचियो भने क्रयमूल्य = ६०० × १०० ÷ १२० = रु. ५००।

परीक्षा सुझाव: हिसाबका प्रश्नमा विकल्पहरू राखेर उल्टो जाँच (back-substitution) गर्दा छिटो हुन्छ। एउटै प्रश्नमा धेरै समय नबिताउनुहोस्।

शाब्दिक बौद्धिक परीक्षण (Verbal Intelligence Test)
शब्दज्ञान परीक्षण (Word knowledge tests)
समरूपता (Analogies)
शाब्दिक वर्गीकरण (Verbal Classification)
विपरीतार्थक, समानार्थी (Antonyms, Synonyms)
शाब्दिक पजलहरू, अमिल्दा शब्दहरू (Verbal Puzzles Including Jumbled Words)
गणितीय क्षमता (Mathematical Ability)
श्रेणीक्रम समस्याहरू (Series Problems)
छुटेका सङ्ख्याहरू पुरा गर्ने (Fill in the Missing Numbers)
गणितीय पजलहरू (Mathematical Puzzles)
भिन्न र दशमलव (Fraction and Decimal)
प्रतिशत र अनुपात (Percentage and Ratio)
नाफा, नोक्सान, कार्य र समय (Profit, Loss, Time and Work)
तथ्याङ्क परीक्षण, विश्लेषण र प्रमाणीकरण (Data Checking, Data Interpretation and Verification)
स्थानिक तार्किक सीप (Spatial Reasoning Skills)
वस्तु मिलान (Object Assembly)
अङ्क सङ्केत/कोडिङ (Digit Symbol/Coding)
चित्र मिलान (Picture Arrangement)
चित्र पुरा गर्ने (Picture Completion)
मेट्रिक्स रिजनिङ (Matrix Reasoning)
दृश्यात्मक/धारणात्मक सीप (Visual/Perceptual Skills)
सीमित सूचनाको आधारमा निष्कर्ष (Stringing separate related pieces of information)
समान प्रकारका वस्तु पहिचान (Picking out identical things from a collection)
असमान वस्तु/चित्र पहिचान (Identifying the odd one out)