Study Note: Numeration Systems, Symbolic Logic and Linear Programming
Noteसङ्ख्या पद्धति, प्रतीकात्मक तर्क र रेखीय प्रोग्रामिङ
| पद्धति | आधार | विशेषता |
|---|---|---|
| बेबिलोनियन | ६० | स्थानमान; समय (६० सेकेन्ड) र कोण नाप यसैको देन |
| मायन | २० (परिमार्जित) | शून्यको प्रयोग, बिन्दु र रेखा |
| इजिप्सियन | १० | चित्रलिपि, योगात्मक, स्थानमान नभएको |
| रोमन | – | I, V, X, L, C, D, M; योगात्मक-घटाउ नियम, शून्य नभएको |
| हिन्दु-अरबी | १० | शून्य र स्थानमान; आज विश्वभर प्रयोग |
आधार परिवर्तन: $(1011)_2 = 1\cdot2^3 + 0\cdot2^2 + 1\cdot2 + 1 = 11$। $25$ लाई आधार ५ मा: $25 = 1\cdot25 + 0\cdot5 + 0$, त्यसैले $(100)_5$।
प्रतीकात्मक तर्कशास्त्र
तार्किक संयोजक: निषेध $\neg p$, संयोजन $p \wedge q$, वियोजन $p \vee q$, सशर्त $p \to q$, द्विसशर्त $p \leftrightarrow q$। $p \to q$ केवल $p$ सत्य र $q$ असत्य हुँदा मात्र असत्य हुन्छ। $p\to q$ को प्रतिधनात्मक (contrapositive) $\neg q \to \neg p$ त्यससँग तार्किक रूपमा बराबर हुन्छ। डी मर्गनको नियम: $\neg(p \wedge q) \equiv \neg p \vee \neg q$।
रेखीय प्रोग्रामिङ
रेखीय असमानताका सर्तभित्र रेखीय उद्देश्य फलन (जस्तै नाफा $Z = 3x + 2y$) को अधिकतम वा न्यूनतम मान खोज्ने विधि। ग्राफीय विधिमा सम्भाव्य क्षेत्र (feasible region) कोरिन्छ र इष्टतम मान सधैँ कुनै कुनाबिन्दुमा हुन्छ। धेरै चलका लागि जर्ज डान्ट्जिगको सिम्प्लेक्स विधि (१९४७) प्रयोग गरिन्छ।
उदाहरण: $x + y \le 4$, $x \ge 0$, $y \ge 0$ मा $Z = 3x + 2y$ को अधिकतम: कुनाबिन्दु $(0,0), (4,0), (0,4)$ मा $Z = 0, 12, 8$; अधिकतम १२।