Chapter overview
गुणस्तरीय जीवन, पारिवारिक जीवन शिक्षा र सामाजिक सुरक्षा (Quality of Life, Family Life Education and Social Security)
Study Note: Population, Environment and Development
Note
जनसङ्ख्या, वातावरण र विकास
जनसङ्ख्या वृद्धिले जमिन, पानी, वन र ऊर्जामा चाप बढाउँछ; वन विनाश, भू-क्षय र प्रदूषण बढ्छन्। तर शिक्षित र सीपयुक्त जनसङ्ख्या विकासको स्रोत पनि हो:
जनसाङ्ख्यिक लाभांश भनेको काम गर्ने उमेरको जनसङ्ख्या बढी हुँदा आर्थिक वृद्धिको अवसर हो।
जीवनस्तर स्वास्थ्य, शिक्षा, आय, आवास र वातावरणबाट मापन गरिन्छ (मानव विकास सूचकाङ्क)। दिगो विकास ले वर्तमान र भावी दुवै पुस्ताको आवश्यकता सन्तुलन गर्छ।
Study Note: Family Life and Reproductive Health
Note
पारिवारिक जीवन र प्रजनन स्वास्थ्य
पारिवारिक जीवन शिक्षा ले परिवारका सदस्यबिच सम्बन्ध, जिम्मेवारी, लैङ्गिक समानता, निर्णय क्षमता र जिम्मेवार अभिभावकत्व सिकाउँछ। सानो र सुखी परिवार,
विवाहको उचित उमेर (कानुनी उमेर २० वर्ष) र जन्मान्तरले आमा र बच्चाको स्वास्थ्य सुधार गर्छ।
प्रजनन स्वास्थ्य: सुरक्षित मातृत्व (गर्भावस्थामा जाँच, संस्थागत प्रसूति), परिवार नियोजनका अस्थायी (कन्डम, पिल्स, डिपो, इम्प्लान्ट, IUCD) र स्थायी (भ्यासेक्टोमी,
मिनील्याप) साधन, यौनरोग र HIV बाट बचाउ।
गुणस्तरीय जीवन (Quality of life)
गुणस्तरीय जीवन (Quality of life) : तत्त्व, आधार, सुखी जीवनका सूचकहरू, मानव विकास सूचकाङ्क (Factors, bases, indices of happiness, human development index)
पारिवारिक जीवन शिक्षा, पारिवारिक योजना तथा अभिभावकको जिम्मेवारी, विवाह (Family life education, planning of family, responsibility of parents and marriage)
सामाजिक सुरक्षाको अवधारणा र महत्त्व (Concept and importance of social security)
नेपालमा महिला, बालवालिका, अपाङ्ग, सीमान्तकृत तथा ज्येष्ठ नागरिकको सामाजिक सुरक्षा (Status of women, children, disabled, marginalized and social security of senior citizens)
गुणस्तरीय जीवनलाई प्रभाव पार्ने तत्त्वहरू (Factors affecting Quality of Life)
गुणस्तरीय जीवनलाई प्रभाव पार्ने तत्त्वहरू (Factors affecting Quality of Life): जनसाङ्ख्यिक लाभांश, जनसङ्ख्याको असमान वितरण, घट्दो जनसङ्ख्या बृद्धिदर र यसको असर (Demographic dividend, unequal distribution of population, declining population growth and its consequences)