Skip to content
Teacher Open Competition - Secondary Level › Secondary Level Nepali (Paper 2)
वाक्य परिचय र प्रकार शिक्षण
Chapter overview
वाक्य परिचय र प्रकार शिक्षण

Study Note: Grammatical Categories and Sentences

Note

व्याकरणिक कोटि र वाक्य

  • लिङ्ग: पुलिङ्ग र स्त्रीलिङ्ग (केटो–केटी, गयो–गई)
  • वचन: एकवचन र बहुवचन (केटो–केटाहरू, गयो–गए)
  • पुरुष: प्रथम (म, हामी), द्वितीय (तँ, तिमी, तपाईं), तृतीय (ऊ, उनी, उहाँ)
  • आदर: सामान्य (तँ), मध्यम (तिमी), उच्च (तपाईं), उच्चतर/राजकीय (हजुर, मौसूफ)
  • काल: भूत (गयो) र अभूत (जान्छ, जानेछ)
  • पक्ष: सामान्य, पूर्ण (गएको छ), अपूर्ण (गर्दै छ), अभ्यस्त (जान्थ्यो), अज्ञात (गएछ)
  • भाव: सामान्यार्थ, आज्ञार्थ (जा), इच्छार्थ (जाओस्), सम्भावनार्थ (जाला), सङ्केतार्थ (गए भने)
  • वाच्य: कर्तृवाच्य (राम भात खान्छ), कर्मवाच्य (रामद्वारा भात खाइन्छ), भाववाच्य (मबाट हिँडिन्छ)

कारक र विभक्ति

कारकविभक्तिउदाहरण
कर्ता०, लेरामले खायो
कर्म०, लाईभाइलाई बोलायो
करणले, द्वाराकलमले लेख्यो
सम्प्रदानलाई, का लागिगरिबलाई दान दियो
अपादानबाट, देखिरुखबाट पात झर्‍यो
अधिकरणमा, माथिघरमा बस्यो

सम्बन्ध (को, का, की) र सम्बोधनलाई कारक मानिँदैन, किनकि तिनको क्रियासँग प्रत्यक्ष सम्बन्ध हुँदैन।

वाक्यान्तरण

प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष कथन: सीताले भनिन्, "म भोलि आउँछु।" → सीताले आफू भोलि आउने कुरा बताइन्। सरल–संयुक्त–मिश्र वाक्य: "ऊ आयो र बस्यो" (संयुक्त), "जब ऊ आयो तब म गएँ" (मिश्र)।

संरचनाका आधारमा वाक्यको बनोट

संरचनाका आधारमा वाक्यको बनोट: आधारभूत/सरल, मिश्र र संयुक्त वाक्य

पदावली संरचना

पदावली संरचना: नाम, विशेषण र क्रियायोगी

अर्थ वा भावका आधारमा वाक्य

अर्थ वा भावका आधारमा वाक्य: सामान्यार्थ, विध्यर्थ, सङ्केतार्थ र सम्भावनार्थ

वाक्यान्तरण

वाक्यान्तरण: भाव, अर्थ, संरचना, ध्रुवीयता, उक्ति, वाच्यका आधारमा

पदक्रम, पदसङ्गति, कारक र विभक्ति