Skip to content
Teacher Open Competition - Secondary Level › Secondary Level Science (Paper 2)
Teaching Geology and Astronomy
Chapter overview
Teaching Geology and Astronomy

Study Note: Geology and Astronomy

Note

भूगर्भशास्त्र र खगोलशास्त्र

पृथ्वीको उमेर करिब ४.६ अर्ब वर्ष अनुमान गरिन्छ। भित्री संरचना: पत्रपृष्ठ (crust), म्यान्टल र कोर। प्लेट टेक्टोनिक्स अनुसार भारतीय प्लेट युरेसियन प्लेटमुनि घुस्रिँदा हिमालय बनेको हो र यो प्रक्रिया अझै जारी भएकाले नेपाल उच्च भूकम्पीय जोखिममा छ। वि.सं. २०७२ वैशाख १२ को गोरखा भूकम्प यसको उदाहरण हो।

चट्टान: आग्नेय (म्याग्मा चिसिएर: ग्रेनाइट, बेसाल्ट), पत्रे (थुप्रिएर: बलौटे ढुङ्गा, चुनढुङ्गा), रूपान्तरित (ताप र चापले: सङ्गमरमर, स्लेट)। भूकम्पको परिमाण रिक्टर स्केलमा नापिन्छ।

विपद् र जलवायु परिवर्तन: नेपालमा बाढी, पहिरो, भूकम्प, हिमताल विस्फोटन र डढेलो प्रमुख विपद् हुन्। जोखिम = प्रकोप × सङ्कटासन्नता। हरितगृह ग्यास (CO₂, मिथेन) बढ्दा विश्वव्यापी तापमान बढ्छ, हिमनदी पग्लिन्छन् र वर्षाको ढाँचा बदलिन्छ।

खगोलशास्त्र

सौर्यमण्डलमा आठ ग्रह छन्। सूर्यग्रहण औँसीमा (चन्द्रमा सूर्य र पृथ्वीबिच) र चन्द्रग्रहण पूर्णिमामा (पृथ्वी बिचमा) हुन्छ। ताराको जीवनचक्र: नेबुला → मुख्य अनुक्रम तारा → रातो दानव → (सानो तारा) सेतो बौना / (ठुलो तारा) सुपरनोभा → न्युट्रोन तारा वा कृष्णविवर। पल्सर तीव्र गतिमा घुम्ने न्युट्रोन तारा हो। हबलको नियम $v = H_0 d$: टाढाका आकाशगङ्गा बढी वेगले टाढिँदै छन्, जसले ब्रह्माण्ड विस्तार भइरहेको देखाउँछ।

Earth

Earth: Origin, geological time scale, structure, rock and minerals

Natural Disasters

Natural Disasters: Earthquake, volcano, tornados, flood and landslide

Atmosphere

Atmosphere: Structure, climate change, green house effect, acid rain and ozone layer depletion

Solar System

Solar System: Introduction, moon and its phases, eclipse, rotation and revolution of earth and moon

Universe

Universe: Comets and meteors, galaxies, constellations, black hole, birth and death of stars