Skip to content
Teacher Open Competition - Secondary Level › Secondary Level Social Studies (Paper 2)
नागरिक सचेतना र संविधान
Chapter overview
नागरिक सचेतना र संविधान

Study Note: Civic Awareness and the Constitution

Note

नागरिक चेतना र संविधान

नेपालको संविधान संविधानसभाबाट निर्माण भई वि.सं. २०७२ असोज ३ गते जारी भयो। यसमा ३५ भाग, ३०८ धारा र ९ अनुसूची छन्। धारा १६ देखि ४६ सम्म ३१ वटा मौलिक हक छन् र धारा ४८ मा नागरिकका कर्तव्य छन्।

सङ्घीय संरचना

  • तीन तह: सङ्घ, ७ प्रदेश र ७५३ स्थानीय तह (६ महानगरपालिका, ११ उपमहानगरपालिका, २७६ नगरपालिका, ४६० गाउँपालिका)।
  • सङ्घीय संसद्: प्रतिनिधिसभा २७५ सदस्य (१६५ प्रत्यक्ष र ११० समानुपातिक) र राष्ट्रिय सभा ५९ सदस्य (५६ निर्वाचित र ३ मनोनीत)।
  • राष्ट्रपति राष्ट्राध्यक्ष र प्रधानमन्त्री कार्यकारी प्रमुख हुन्। न्यायपालिकामा सर्वोच्च अदालत, उच्च अदालत र जिल्ला अदालत छन्।

मानव अधिकार

मानिस भएकै कारण प्राप्त हुने जन्मसिद्ध, अविभाज्य र विश्वव्यापी अधिकार। संयुक्त राष्ट्रसङ्घले सन् १९४८ डिसेम्बर १० मा मानव अधिकारको विश्वव्यापी घोषणापत्र जारी गर्‍यो; त्यसैले डिसेम्बर १० मानव अधिकार दिवस हो। नेपालमा राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोग संवैधानिक निकाय हो।

नागरिक अधिकार तथा कर्तव्य, नागरिक समाज र यसको भूमिका
नेपालको संवैधानिक विकासक्रम, वर्तमान संविधानका विशेषताहरू, व्यवस्थापिका, कार्यपालिका र न्यायपालिकाको काम, कर्तव्य, अधिकार र अन्तरसम्बन्ध
राज्यका आधारभूत तत्त्वहरू, राष्ट्रियता र राष्ट्रिय सरोकारका विषय
नेपालको निर्वाचन प्रणाली, सङ्घीय, प्रादेशिक र स्थानीय सरकारहरूको गठन, काम, कर्तव्य, अधिकार र अन्तरसम्बन्ध
मानव अधिकार, सूचनाको हक र सुशासन