Skip to content
Teacher Open Competition - Secondary Level › Secondary Level Office Operation and Accounting (Paper 2)
लेखाशास्त्र शिक्षण
Chapter overview
लेखाशास्त्र शिक्षण

Study Note: Fundamentals of Accounting

Note

लेखाका आधारभूत कुरा

लेखा भनेको आर्थिक कारोबारको पहिचान, अभिलेख, वर्गीकरण, सारांश, विश्लेषण र सम्प्रेषण गर्ने प्रक्रिया हो। अवधारणा: व्यावसायिक एकाइ (मालिक र व्यवसाय अलग), निरन्तरता (going concern), मुद्रा मापन, दोहोरो पक्ष, लेखा अवधि, प्रोदभावी (accrual), लागत र रूढिवादिता (conservatism)।

दोहोरो लेखा प्रणाली मा हरेक कारोबारले कम्तीमा दुई खातालाई बराबर रकमले असर गर्छ: एउटामा डेबिट र अर्कोमा क्रेडिट। लेखा समीकरण: सम्पत्ति = दायित्व + पुँजी। उदाहरण: रु. ५०,००० नगद ल्याएर व्यवसाय सुरु गर्दा नगद (सम्पत्ति) ५०,००० र पुँजी ५०,०००।

Study Note: Journal, Ledger and Trial Balance

Note

जर्नल, खाता र परीक्षण सन्तुलन

खाताको प्रकारबढ्दाघट्दा
सम्पत्तिडेबिटक्रेडिट
खर्च/नोक्सानडेबिटक्रेडिट
दायित्वक्रेडिटडेबिट
पुँजीक्रेडिटडेबिट
आम्दानी/नाफाक्रेडिटडेबिट

जर्नल प्रारम्भिक अभिलेखको किताब हो; खाता (ledger) मा एउटै खाताका सबै कारोबार राखिन्छन्; परीक्षण सन्तुलन ले खाताको डेबिट र क्रेडिट मौज्दात बराबर छ कि छैन जाँच्छ। तर परीक्षण सन्तुलन मिल्दैमा सबै त्रुटि छैनन् भन्ने होइन (छुट्ने, सैद्धान्तिक, क्षतिपूरक त्रुटि)। उदाहरण: रु. १०,००० को फर्निचर नगदमा किन्दा: फर्निचर खाता डेबिट, नगद खाता क्रेडिट।

Study Note: Cash Book and Bank Reconciliation

Note

नगदी किताब र बैंक मिलान

नगदी किताब नगद र बैंक कारोबारको जर्नल र खाता दुवै हो: एकल स्तम्भ, दोहोरो स्तम्भ (नगद र बैंक) र त्रि-स्तम्भ (छुटसहित)। विरोधी प्रविष्टि (contra entry): नगद बैंकमा जम्मा वा बैंकबाट निकाल्दा दुवै पक्ष नगदी किताबमै।

बैंक मिलान विवरण नगदी किताबको बैंक मौज्दात र बैंक विवरण (statement) बिचको फरक मिलाउन बनाइन्छ। कारण: जारी गरिएको तर भुक्तानी नभएको चेक, जम्मा गरिएको तर सङ्कलन नभएको चेक, बैंक शुल्क, बैंकले दिएको ब्याज, बैंकमा सिधै जम्मा।

Study Note: Final Accounts and Depreciation

Note

अन्तिम खाता र ह्रासकट्टी

व्यापार खाता ले कुल नाफा, नाफा-नोक्सान खाता ले खुद नाफा र वासलात ले निश्चित मितिको आर्थिक अवस्था (सम्पत्ति, दायित्व, पुँजी) देखाउँछ। कुल नाफा = बिक्री − बेचिएको मालको लागत; बेचिएको मालको लागत = सुरुको मौज्दात + खरिद + प्रत्यक्ष खर्च − अन्तिम मौज्दात। समायोजन: बाँकी खर्च, अग्रिम भुक्तानी, प्राप्त हुन बाँकी आम्दानी, ह्रासकट्टी, अशोध्य ऋण।

ह्रासकट्टी स्थिर सम्पत्तिको प्रयोगले हुने मूल्य घटाइ हो। सरल रेखा विधि: वार्षिक ह्रास $= \frac{\text{लागत} - \text{भग्नावशेष मूल्य}}{\text{आयु}}$। उदाहरण: रु. १,००,००० को मेसिन, भग्नावशेष १०,०००, आयु ५ वर्ष: वार्षिक ह्रास रु. १८,०००। घट्दो मौज्दात विधि मा हरेक वर्ष बाँकी मूल्यमा निश्चित प्रतिशत।

वित्तीय लेखाशास्त्र

वित्तीय लेखाशास्त्र: परिचय, लेखा प्रणाली चक्र, सिद्धान्त, मान्यता, खाताको किसिम, डेबिट र क्रेडिटका नियमहरू, एकोहोरो र दोहोरो लेखा प्रणालीका उद्देश्य र विशेषता, नगद कारोबार, बैंक हिसाब मिलान विवरण

ह्रास

ह्रास: परिचय, किसिम, प्रयोग, पूँजीगत र आयगत आम्दानी, पूँजीगत र आयगत खर्चबिच भिन्नता

मौज्दात (Inventory)

मौज्दात (Inventory): परिचय, तह, खाताका विधिहरू

इकाइ उत्पादन लागत

इकाइ उत्पादन लागत: परिचय, लागतमा प्रभाव, टेन्डर लागत विवरण, वित्तीय लेखा र लागत लेखाबिच भिन्नता

गैरनाफामूलक संस्थाका लेखा

गैरनाफामूलक संस्थाका लेखा: आम्दानी र खर्च खाता, प्राप्ति र भुक्तानी खाता र वासलात